Risicofactoren voor coronaire hartziekte

Door middel van verschillende intensieve klinische en statistische onderzoeken zijn verscheidene factoren geïdentificeerd die het risico op coronaire hartziekte en een hartaanval vergroten. De voornaamste risicofactoren zijn die waarvan is uitgewezen dat ze de kans op hart- en vaatziekten vergroten. Sommige risicofactoren worden geassocieerd met een verhoogde kans op hart- en vaakziekten hoewel hier geen specifieke ernst en invloed van bekend zijn. Deze worden bijdragende risicofactoren genoemd.

De Amerikaanse hartstichting heeft een aantal risicofactoren geïdentificeerd. Sommige daarvan kunnen worden tegengegaan, behandeld of onder bedwang worden gehouden, andere niet. Hoe meer risicofactoren, hoe groter de kans op coronaire hartziekte.

Wat zijn de voornaamste onbehandelbare risicofactoren?

• Toenemende leeftijd – Meer dan 83 procent van de mensen die zijn overleden als gevolg van coronaire hartziekte was 65 jaar of ouder. Vrouwen die op hogere leeftijd een hartaanval krijgen, hebben een aanzienlijk grotere kans dan mannen om binnen enkele weken aan de gevolgen hiervan te overlijden.

• Mannelijk geslacht – Mannen hebben een grotere kans op een hartaanval dan vrouwen en krijgen deze veelal op jongere leeftijd. Zelfs na de menopauze, wanneer het aantal vrouwen dat overlijdt als gevolg van een hartaanval behoorlijk toeneemt, is de stijging onder mannen groter.

• Erfelijkheid – Kinderen wiens ouders lijden aan hartziekten hebben meer kans om zelf ook een hartziekte te krijgen. Wanneer hartziekten erfelijk zijn, zijn er vaak ook bijkomende risicofactoren.

Wat zijn de voornaamste risicofactoren die je kunt tegengaan, behandelen of onder bedwang kunt houden door middel van je leefwijze of medicijnen?

• Het roken van tabak – Rokers hebben twee tot vier keer meer kans op coronaire hartziekte dan niet-rokers. Voor patiënten met coronaire hartziekte is het roken van sigaretten een cruciale op zichzelf staande risicofactor voor plotseling overlijden aan een hartaandoening en rokers lopen dan ook twee keer zoveel risico als niet-rokers. Sigaren- en pijprokers lijken ook een verhoogd risico te lopen op overlijden als gevolg van coronaire hartziekte maar dit is gering ten opzichte van sigarettenrokers. Zogenaamde meerokers hebben ook een verhoogd risico op coronaire hartziekte, zelfs wanneer zijzelf niet roken.

• Hoog cholesterolgehalte – Als het cholesterolgehalte stijgt wordt het risico op coronaire hartziekte groter. In combinatie met andere risicofactoren (zoals verhoogde bloeddruk en roken) wordt het risico extra groot. Het cholesterolgehalte wordt ook beïnvloed door leeftijd, geslacht, erfelijkheid en eetgewoontes.

• Hoge bloeddruk – Een hoge bloeddruk vergroot de werklast van het hart waardoor het stijver en dikker wordt. Tevens vergroot een te hoge bloeddruk het risico op een hartinfarct, een hartaanval, nierklachten en hartbeklemming. Verhoogde bloeddruk in combinatie met zwaarlijvigheid, roken, een hoog cholesterolgehalte of diabetes vergroot de kans op een hartaanval of hartinfarct enkele malen.

• Lichamelijke inactiviteit – Een inactieve leefwijze is een ernstige risicofactor voor coronaire hartziekte. Regelmatige, middelmatige tot krachtige lichamelijke activiteit helpt hart- en vaatziekten voorkomen. Hoe intensiever de activiteit, des te beter. Ook matige activiteit kan helpen wanneer het regelmatig en voor een langere periode wordt beoefend. Beweging kan helpen bij een hoog cholesterolgehalte, diabetes, zwaarlijvigheid en hoge bloeddruk.

• Overgewicht en zwaarlijvigheid – Mensen met overgewicht –zeker bij overtollig vet rond de taille– hebben een verhoogde kans op hartziekten en een hartinfarct, zelfs zonder overige risicofactoren. Overmatige gewichtstoename verhoogt de activiteit van het hart waardoor de bloeddruk, het cholesterolgehalte en triglyceride-niveau worden verhoogd en het HDL (“goede”) cholesterolgehalte wordt verlaagd. Ook verhoogt overgewicht de kans op diabetes.

• Diabetes – Zelfs wanneer de bloedsuikerspiegel onder controle is, verhoogt diabetes de kans op hart- en vaatziekten alsmede een hartinfarct. Het risico is echter extra groot wanneer de bloedsuikerspiegel niet onder controle is. Het is zeer belangrijk om diabetes met behulp van artsen onder controle te houden en te leren om risicofactoren zoveel mogelijk te vermijden.

Welke andere factoren vergroten het risico op hart- en vaatziekten?

Stress kan slecht zijn voor het hart. Het drinken van teveel alcohol kan de bloeddruk verhogen, leiden tot hartstoornissen en een hartinfarct veroorzaken.

Het risico op hartziekten bij mensen die gematigd alcohol drinken (gemiddeld één consumptie per dag voor vrouwen en twee voor mannen) is lager dan voor mensen die geen alcohol drinken. Het wordt echter niet aangeraden om (meer) alcohol te gaan drinken om die reden.