Japan is een land met veel innovatie, maar kent vooral veel diepgewortelde tradities. Bovendien is Japan vrijwel het enige écht rijke land dat niet Westers is, en daardoor bijzonder interessant om leefstijlen met elkaar te vergelijken. Vooral hun overwegend gezonde leefstijl wordt regelmatig bestudeerd hier in het Westen, want de gemiddelde Westerse leefstijl wordt steeds ongezonder.
Diet Blog heeft een aantal interessante onderdelen van de Japanse cultuur op een rij gezet. Vooral die te maken hebben met de traditionele Japanse levensstijl, waaronder hun visie op voeding, dieet en lichaamsbeweging. Dit artikel is niet alleen interessant als je van sushi houdt, maar bevat een aantal goede concepten waar we in de Westerse cultuur zeker iets van kunnen leren.
Traditionele Japanse visie op voeding
Kleine porties zijn de regel in de Japanse keuken en bij de alledaagse maaltijden. Gerechten worden geserveerd op kleine borden en in kleine schaaltjes, waarbij de nadruk ligt op presentatie.
Maar wat misschien nog belangrijker is binnen de Japanse gezonde leefstijl: Van jongs af aan leren Japanners dat je jezelf nooit moet volproppen met eten! Ze leven volgens hun mantra genaamd ‘Hara Hachi Bu’, wat betekent: eet tot je 80% vol zit. Dit staat in schril contrast met de Westerse feestmaaltijden (denk bijvoorbeeld aan Kerst) en maaltijden in het algemeen, waarbij te veel eten eerder regel is dan uitzondering.
Japans eten
Als het gaat om het eten zelf, dan zijn de gemiddelde verhoudingen tussen de Japanse keuken en de Westerse ook totaal verschillend. Japanners eten veel meer groenten, vis en volkoren granen dan de doorsnee Westerling.
Voor een gemiddeld persoon van Okinawa (dit is een zogenaamde blue zone = waar mensen het oudste worden op aarde) is de verhouding ongeveer:
- 72% aan groenten, fruit en granen
- 14% soja en zeewier
- 11% vis en andere zeedieren
- 3% vlees, gevogelte en eieren
Omdat je door deze verhouding van voeding veel meer onverzadigde vetzuren binnenkrijgt (met name omega-3) en geen verzadigde vetzuren waarvan we in het Westen veel te veel eten, is het sterftecijfer door hart- en vaatziekten in Japan vele malen lager dan in het Westen.
Japanse versie van de Schijf van Vijf
De Japanse versie van de ‘Schijf van Vijf’ is ook een erg uniek concept. De 食生活 (‘shokuseikatsu’, wat betekent ‘voeding leefstijl’) bevat alle traditionele onderdelen van de gezonde leefstijl van Japanners, maar bestaat niet alleen uit voeding en is ook geen pyramide zoals de Amerikaanse versie van de ‘Schijf van Vijf’ (Food Pyramide).
In plaats daarvan is het een rol, waar bovenop een mannetje rent om te benadrukken dat het allemaal weinig nut heeft als je niet genoeg beweging krijgt. Hoe briljant is dat?! 
Lichaamsbeweging
In Japan is lopen een levensstijl. Japanners bewegen van zichzelf veel meer en zullen niet zo snel de auto pakken om kleine afstanden te rijden. Natuurlijk fietsen wij in Nederland wel vrij veel vergeleken met andere Westerse landen, dus wat dat betreft hebben we nog wel een klein voordeel in gezonde leefstijl ten opzichte van bijvoorbeeld Amerikanen.
Daarnaast sporten veel Japanners op de ‘Tabata methode’, wat in principe een extreme vorm van interval training is. Denk hierbij aan bijvoorbeeld 20 seconden sprinten (zo hard als je kunt), en dan 10 seconden rusten. De Tabata methode is altijd in een verhouding 2:1, en vooral korte intervals van tientallen seconden. Interval training is een zeer goede manier om calorieën te verbranden en je krijgt er een hele goede conditie van – zeker als je het in zulke kleine stukjes hakt.
Verder zitten Japanners erg veel op hun hurken en kunnen dit een eeuwigheid volhouden. Waar deze traditionele houding vandaan komt is niet helemaal duidelijk, maar stoelen zijn sowieso veel minder gebruikelijk in Japan. Je krijgt van deze rusthouding enorm sterke beenspieren en je houding qua rug blijft ook veel beter (het menselijk lichaam is niet bepaald gemaakt om op een stoel te zitten).
Tradities vervagen in Japan (waarmee ook de gezonde leefstijl verdwijnt)
Hoewel tradities sterk zijn in Japan, zijn er ook steeds grotere groepen die hieruit willen ontsnappen. Ketens als McDonald’s zijn ook in Japan inmiddels op elke straathoek te vinden, waardoor ook de gezonde traditionele leefstijl en instelling langzaam aan het verdwijnen is.
Aparte subculturen in Japan doemen op die net als de gemiddelde Westerse cultuur een ‘all-you-can-eat’ instelling propageren met vet eten, snoep en gebak. Het is dus niet allemaal rozegeur en maneschijn en de traditionele manier van leven is bij veel Japanse jongeren niet altijd even populair. Zij willen liever lijken op Westerlingen in veel aspecten van hun levensstijl.
Tot slot
Hoewel het misschien niet haalbaar is om te eten en te leven als iemand van Okinawa, is het voor de meeste Nederlanders geen verkeerd idee om een aantal belangrijke punten over te nemen. Vooral het systematisch vol eten is een grote bedreiging voor de gezondheid van velen van ons. Daarnaast zou het ook geen kwaad kunnen om in verhouding veel meer groente en vis te eten in plaats van vlees en geraffineerde koolhydraten/suikers uit gebak, snoep en andere inhoudsloze voeding.
Zie jij een mogelijkheid om een gezonde leefstijl aan te leren door een aantal punten over te nemen van de traditionele Japanse levensstijl?
Fijn artikel hartelijk dank. Vriendelijke groet,
F. de Jong.
Ik kan vertellen het met bovenstaande eetwijze volledig eens te zijn. Na een jarenlange ervaring is het enige minpunt dat mijn huid en haar erg droog werden. Mijn tandvlees was regelmatig ontstoken ondanks een goede huidverzorging, veel water en een goede mondhygiëne.
In mijn geval had dit mogelijk wel iets te maken met iets te weinig voedingsstoffen in combinatie met veel sporten. Ook voor bovenstaande dieet zou ik dus willen adviseren wel voldoende calorieën te nuttigen. Mijn lijfspreuk: stop met vreten en begin met bewegen en gezond eten.
ik kan je als tip geven, pas het 20 sec Burst out, 10 sec pauze toe.
ik doe het ook al jaren zo 4 keer per dag een half uurtje. en wat denk je ik ben er 30 kilo door af gevallen met deze levens stijl. en als je eet zo las de japanners doen krijg je alle voedingsstoffen binnen.
wij westerlingen word er ingestampt 3 maal daags te eten …. fouttttttt
ik eet 8 keer per dag kleine beetjes in plaats van 3 keer grote hoeveelheden.
voordeel hiervan is, je lichaam hoeft geen grote hoeveel om te zetten en te verbranden met als gevolg dat het word op geslagen als vet. door kleine beetjes te eten word het verbrand en als het op is word het vet aan gesproken om het motortje aan de praat te houden een win win situatie dus en daar is geen duur dieet of zo voor nodig.
Het is zaak om een geestelijke en lichamelijke balance te vinden. en daar hoort eten ook bij. wat hier boven beschreven word past precies in dat plaatje. rust eerst uit, eet bewust en proef wat je eet, door alle smaken te herkennen kom je in balance met je zelf. en eet rustig. ik hanteer al jaren de Japanse leef stijl en ik voel me er heerlijk bij.